Erfgoeddag maakt school!


De eerste zondag na de paasvakantie is traditioneel een hoogdag voor onze musea en heem- en geschiedkundige verenigingen: Erfgoeddag! Die dag staat alles in het teken van tradities, verhalen en voorwerpen die we bewaren voor de toekomst.

Het thema voor Erfgoeddag 2022 is bekend. Met de roepnaam Erfgoeddag maakt school! zoomen we volgend jaar in op het erfgoed van het schoolleven en -verleden.

Read more…

Herontdek ons verleden langs middeleeuwse Burggravenstroom


Provincie Oost-Vlaanderen en IOED Meetjesland eren de Burggravenstroom, één van de oudste maar onbekende kanalen van Vlaanderen

Naar aanleiding van de aanvraag tot erkenning als Unesco Geopark wijdt Provincie Oost-Vlaanderen haar 40ste Erfgoedsprokkel-gids aan de Burggravenstroom.

“Onze erfgoedsprokkels zijn toegankelijke brochures-gidsen met een plattegrond of wandelparcours zodat alle interessante weetjes van een gebouw of plek aan bod komen. Je kan ze als wandelgids gebruiken of als leestip voor thuis. Onze 40ste editie over de Burggravenstroom maakten we in samenwerking met de IOED Meetjesland. We vinden het belangrijk om duiding te geven bij het landschap dat ons omringt. Het zit immers vol sporen van het verleden… als je maar weet wat je ziet. De Provincie vindt de hele Schelde-delta-regio zo uniek dat we dit najaar een erkenning aanvragen als Unesco Geopark,” vertelt gedeputeerde An Vervliet.

Vrijwel onbekend

Het is algemeen geweten dat Gent aan de samenvloeiing van de rivieren Leie en Schelde ligt en dat het ooit een rechtstreekse verbinding had met het Zwin via het Lievekanaal.
Nu was er een vierde waterweg die een belangrijke rol speelde in de stadsgeschiedenis: de Burggravenstroom, ook Schipgracht of de Moere genoemd.
Het kanaal werd in de middeleeuwen gegraven om vooral turf vanuit het Meetjesland naar Gent te vervoeren en speelde een belangrijke rol in de Gentse geschiedenis en in de ontwikkeling van het landschap. Ondertussen is het een (fiets)route van 15 km tussen Gent en Ertvelde langs gedempte èn open delen van de stroom.

De burggraven van Gent

De naam ‘Burggravenstroom’ verwijst naar een machtige kaste van de hoge adel die wellicht betrokken was bij het graven en het beheer van deze waterloop. Bij de reorganisatie van het graafschap Vlaanderen eind 10de eeuw werden kasselrijen (afgeleide van ‘castellania’ uit het Latijn, ook wel burggraafschap) gevormd met aan het hoofd een castellanus of burggraaf. Dit was de lokale plaatsvervanger van de graaf met militaire, juridische en bestuurlijke macht over een groot gebied, de Gentse Oudburg. Vanaf de 12de eeuw werd hun macht beknot.

Bron: Wikipedia

Best bewaarde mottekasteel van Vlaanderen

Eén van de woningen van burggraaf Zeger II (begin 12de eeuw) is de castrale motte de Hoge Wal in Ertvelde, niet toevallig nabij het eindpunt van de Burggravenstroom. Het is één van de best bewaarde mottekastelen van Vlaanderen en één van de punten die aangeduid worden in de Erfgoedsprokkel.

Transport vooral van turf naar Gent

Gent was in de middeleeuwen na Parijs de grootste stad benoorden de Alpen. Dat betekende dat het veel voedsel, grondstoffen en brandstof zoals hout en turf (moerasplanten) nodig had. Turf werd aangevoerd uit Zeeuws-Vlaanderen en uit verlande moeren in het Meetjesland en o.a. Moerbeke. Dat gebeurde per schip, op een soort platbodem, ook ‘ertvelders’ genoemd, 10 tot 15 m lang en een kleine 3 m breed. Daarvoor werd rond 1200 de Schipgracht, later Burggravenstroom, gegraven. Die vertrok vanaf de Leie in Gent met twee keersluisjes of rabotten (vandaar ‘Sluizeken’). Hij eindigde in Ertvelde aan de hoge dekzandrug van Maldegem naar Stekene, een restant uit de laatste ijstijd.


De deputé voor erfgoed van Oost-Vlaanderen An Vervliet, Martine Pieteraerens, erfgoedconsulent Oost-Vlaanderen en Frank Gelaude, auteur

Vanaf eind 19de eeuw verloor het kanaal zijn belang en slibde dicht, werd gedempt of verviel tot open riool of afwateringsgracht.

De Erfgoedsprokkel ‘de Burggravenstroom Gent-Ertvelde’ is een uitgave van het provinciebestuur in samenwerking met IOED Meetjesland en werd geschreven door Frank Gelaude. De brochure is gratis te verkrijgen bij:

–             COMEET, Pastoor de Nevestraat 8, 9900 Eeklo

–             Regionaal Landschap Meetjesland, Oostveldstraat 91/bus 4, 9900 Eeklo

–             Veneco, Panhuisstraat 1, 9070 Destelbergen

Een digitale versie kan gratis gedownload worden van de website van de Provincie: www.oost-vlaanderen.be/erfgoedsprokkels.

Inventaris gemeentelijke archieven gelanceerd


Sinds 2018 werken Erfgoedcel en Welzijnsband Meetjesland aan de oplijsting van onze gemeentelijke archieven. Om opzoekingswerk gemakkelijker te maken, lanceren we het inventaris in een handige excellijst, samen met een handleiding.

Doel
In 2018 zijn Erfgoedcel en Welzijnsband Meetjesland gestart met een heuse inventarisronde en rapportage rond onze gemeentelijke archiefruimtes.
Het doel van het project was om zicht krijgen op de inhoud van onze gemeentearchieven tot voor 1975 (fusies).
Het resultaat mag er best wezen: een inventaris van zo’n 5500 entries op doosniveau, gebaseerd op bestaande inventarissen of op doosopschriften, aparte rapporten en een inventaris per gemeente.

Opvallende thema’s
Twee onderwerpen die in het heel wat gemeentearchieven terugkomen en minder onderzocht zijn:
– militiearchief gedateerd voor de wereldoorlogen: dit archief wordt vaak vergeten omdat de nadruk vaak ligt op de wereldoorlogen zelf
– archiefdocumenten inzake besmettelijke ziekten: een zeer actueel thema

Rapporten
Naast de oplijsting hebben we enkele rapporten samengesteld. Daarin vind je onder meer de voor- en nadelen, de toegang (tot de ruimte en het archief), de eventuele overdracht van archiefstukken naar het Rijksarchief Gent, onze bevindingen, conclusies en aanbevelingen.

Algemene verbeterpunten uit het rapport:

  • Verbeterpunten voor de archiefruimte
    • Stabiele temperatuur: grote temperatuurschommelingen zijn schadelijk
    • Stabiele luchtvochtigheid: een grote wisseling in luchtvochtigheid kan leiden tot de ontwikkeling van schimmels)
    • Natuurlijk licht in de archiefruimte: licht in de kan leiden tot een afname van de leesbaarheid van documenten
    • Een goed onderhouden archiefruimte: minder stof en vuil laat de kans op insecten en ongedierte dalen
  • Vele archieven gebruiken nog het NDC (Nationale Decimale Classificatiesysteem), een verouderde archiefstandaard. Een ordening op basis van taken en functies van de verschillende diensten zou een meerwaarde zijn
  • Vervangen van oude archiefdozen, die in sommige gevallen door bijvoorbeeld waterschade

Erfgoedplezier voor de hele familie


Ter gelegenheid van Erfgoeddag lanceert de Erfgoedcel een toffe doe-bundel vol spelletjes, knutsel projectjes en leuke weetjes!

Spijtig genoeg is er ook dit jaar niet superveel mogelijk door corona, daarom zorgen wij graag voor wat erfgoedplezier voor de hele familie!

In deze bundel kan je 10 spelletjes voor binnen en buiten vinden, makkelijk en iets moeilijker.

Read more…

Erfgoeddag 2021


Door de coronacrisis werden we verplicht een jaartje over te slaan, maar Erfgoeddag Meetjesland is terug op 24 en 25 april 2021!
Weliswaar in een ander jasje, met veel digitale activiteiten, maar ook creatieve nieuwe formats.

Ontdek alle activiteiten op UITinhetMeetjesland.

Read more…

Architectuur- en interieurstijlen (cursus)


Kennismaking met architectuur- en interieurstijlen (online!)

DE INSCHRIJVINGEN ZIJN AFGESLOTEN
We hebben alle cursisten een mail gestuurd met de link om de cursus online te volgen. Kijk zeker ook bij de ongewenste mails als je ingeschreven hebt.

Klik hier om deel te nemen aan de vergadering

Wandel je geïntrigeerd langs historische gebouwen en neem je graag de tijd om alles grondig te bekijken? Ben jij degene in het reisgezelschap die elke kerk wil binnengaan en met veel interesse interieurs bekijkt? Dan is deze kennismakingscursus iets voor jou!

Read more…

Kunst op school


Foto: Karel Verhoeven

Een prijs voor volharding, dat verdient kunstenares Loes Deckers. In 2019 startte ze een Mus-e Project i.s.m. FARO in school Beke. De kinderen werkten gedurende 10 ateliers aan een kunstwerk naar aanleiding van Erfgoeddag 2020. Twee keer werd het geplande toonmoment afgelast wegens de coronacrisis. Loes gaf niet op en bedacht een alternatief voor het alternatief !

Read more…

Gebruik de Erfgoedapp van Faro en ontdek meer


Tijdens Open Monumentendag gebruik gemaakt van de Erfgoedapp om bepaalde routes en informatie tot bij het publiek te krijgen in coronatijden.

Deze digitale app kan je nog steeds gebruiken om Erfgoed in het Meetjesland, tot ver daarbuiten, te ontdekken.

Read more…

Groepsaankoop verpakkingsmateriaal- en conserveringsmateriaal


Groepsaankoop2Provincie Oost-Vlaanderen organiseert ook in 2021 een groepsaankoop voor verpakkings- en conservaringsmateriaal voor Oost-Vlaamse erfgoedbeheerders. Erfgoedcel Meetjesland onderstreept het belang om materiaal van archieven of erfgoedcollecties op een goede manier te bewaren en biedt opnieuw subsidies aan voor de aankoop van dit conserveringsmateriaal. Bestellen kan nog tot en met 6 juni 2021.

Read more…

Oproep ‘Van mijn erf’


Het Meetjesland is dan wel uniek, maar zijn onze boerderijen dat ook? Wat typeert ze? Hoeveel blijven er over? Wat betekenen ze nog vandaag?

In 2020 zet IOED Meetjesland onze hoeves in de kijker!

Read more…